Thiết kế MEP cho bệnh viện giữ vai trò nền tảng trong việc đảm bảo an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn và duy trì hoạt động liên tục của hệ thống y tế. Không giống các công trình dân dụng thông thường, bệnh viện là môi trường kỹ thuật có mức độ rủi ro cao, nơi hệ thống cơ điện phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về độ tin cậy, dự phòng và tích hợp chặt chẽ với quy trình lâm sàng.

Các tiêu chuẩn quốc tế như JCI, FGI, HTM và hướng dẫn của WHO đã định hình cách tiếp cận hiện đại đối với thiết kế và vận hành bệnh viện, trong đó MEP được xem là một phần không thể tách rời của chất lượng điều trị và an toàn môi trường chăm sóc. Theo Vacons, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển bệnh viện đạt chuẩn quốc tế, việc hiểu đúng và triển khai đúng thiết kế MEP ngay từ giai đoạn đầu là yếu tố quyết định hiệu quả vận hành lâu dài và khả năng hội nhập của công trình y tế.

Cơ sở lý luận và tiêu chuẩn quốc tế trong thiết kế MEP cho bệnh viện

Vai trò của hệ MEP trong an toàn và hiệu quả bệnh viện

Trong bệnh viện hiện đại, hệ thống MEP (Mechanical – Electrical – Plumbing) không chỉ đảm nhiệm chức năng kỹ thuật thuần túy mà còn đóng vai trò quyết định đến an toàn sinh mạng, kiểm soát nhiễm khuẩn và hiệu quả vận hành lâm sàng.

Khác với công trình dân dụng, bệnh viện yêu cầu:

  • Hoạt động liên tục 24/7

  • Mức độ dự phòng cao

  • Khả năng tích hợp chặt chẽ với quy trình y tế

Một hệ MEP được thiết kế đúng chuẩn giúp:

  • Giảm tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện (HAI)

  • Bảo vệ thiết bị y tế công nghệ cao

  • Đảm bảo điều kiện môi trường tối ưu cho điều trị

thiết kế MEP cho bệnh viện
Một thiết kế MEP đạt chuẩn sẽ giúp quá trình vận hành diễn ra trơn tru

Các bộ tiêu chuẩn quốc tế chi phối thiết kế MEP cho bệnh viện

Thiết kế MEP cho bệnh viện chuẩn quốc tế chịu ảnh hưởng đồng thời từ nhiều hệ tiêu chuẩn:

  • JCI (Joint Commission International):
    Tập trung vào an toàn người bệnh, quản lý tiện ích y tế, môi trường chăm sóc và kiểm soát nhiễm khuẩn.

  • FGI (Facility Guidelines Institute – Hoa Kỳ):
    Quy định chi tiết về thông số HVAC, điện y tế, khí y tế, phân loại phòng chức năng.

  • HTM (Health Technical Memoranda – Anh Quốc):
    Nhấn mạnh độ tin cậy, bảo trì, quản lý vòng đời hệ thống MEP.

  • WHO và các hướng dẫn liên quan:
    Định hướng kiểm soát nhiễm khuẩn, an toàn sinh học và bệnh viện bền vững.

Các tiêu chuẩn này không tồn tại độc lập mà cần được tích hợp linh hoạt tùy theo mục tiêu dự án.

thiết kế MEP cho bệnh viện
Cần đáp ứng đầy đủ các bộ tiêu chuẩn ban hành chuẩn quốc tế

Đặc thù MEP bệnh viện so với công trình thông thường

MEP bệnh viện có các đặc thù nổi bật:

  • Phân cấp tải điện theo mức độ sống còn

  • Kiểm soát áp suất phòng (dương – âm)

  • Yêu cầu dự phòng N+1 hoặc N+2

  • Hệ thống cảnh báo và giám sát liên tục

Việc áp dụng tư duy thiết kế MEP dân dụng cho bệnh viện là nguyên nhân chính khiến nhiều công trình không đạt chuẩn quốc tế.

Phân tích hệ thống MEP cốt lõi trong bệnh viện chuẩn quốc tế

Hệ thống HVAC y tế và kiểm soát nhiễm khuẩn

Tiêu chuẩn HVAC bệnh viện là thành phần quan trọng nhất trong thiết kế MEP. Hệ thống này kiểm soát:

  • Nhiệt độ

  • Độ ẩm

  • Áp suất

  • Độ sạch không khí

Theo FGI:

  • Phòng mổ: ≥ 20 ACH, áp suất dương

  • Phòng cách ly: ≥ 12 ACH, áp suất âm

  • ICU: kiểm soát nghiêm ngặt tiếng ồn và rung

Thiết kế HVAC không phù hợp là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm khuẩn bệnh viện.

thiết kế MEP cho bệnh viện
HVCA là bộ tiêu chuẩn quan trọng nhất

Hệ thống điện y tế và an toàn sinh mạng

Điện y tế phải đảm bảo:

  • Không gián đoạn cấp điện

  • Phân vùng tải rõ ràng (Life Safety – Critical – Equipment)

  • Hệ thống UPS và máy phát điện dự phòng

Các tiêu chuẩn thường áp dụng:

  • NFPA 99

  • NFPA 70

  • IEC 60364-7-710

Mọi sự cố điện trong bệnh viện đều có thể dẫn đến rủi ro nghiêm trọng.

Khí y tế, nước y tế và hệ thống hỗ trợ

Khí y tế (Oxy, khí nén, hút chân không) và nước y tế là các hệ thống có mức độ rủi ro cao:

  • Yêu cầu độ tinh khiết nghiêm ngặt

  • Cần hệ thống báo động và cô lập sự cố

  • Phải có dự phòng nhiều cấp

Đặc biệt, hệ thống nước cần được thiết kế để hạn chế vi khuẩn Legionella, một vấn đề ngày càng được chú trọng trong các tiêu chuẩn quốc tế.

Xem thêm: Tìm Hiểu Về Chứng Chỉ Năng Lực Thi Công Xây Dựng Công Trình

Quy trình thiết kế MEP cho bệnh viện và kinh nghiệm Việt Nam

Quy trình chuẩn từ khảo sát đến vận hành

Quy trình thiết kế – thi công bệnh viện chuẩn quốc tế gồm:

1. Khảo sát và xác định mô hình y tế

2. Medical planning và concept design

3. Thiết kế chi tiết MEP tích hợp BIM

4. Thi công, chạy thử hệ thống và thẩm định 

5. Đào tạo vận hành và bảo trì

MEP cần tham gia ngay từ giai đoạn đầu, không phải sau khi hoàn tất kiến trúc.

thiết kế MEP cho bệnh viện
Quy trình bài bản sẽ giúp quá trình thiết kế thi công hoàn thiện nhanh chóng

Sai lầm phổ biến khi triển khai MEP bệnh viện tại Việt Nam

Một số sai lầm thường gặp:

  • Áp dụng tiêu chuẩn không phù hợp

  • Thiếu dự phòng cho mở rộng tương lai

  • Không thực hiện chạy thử hệ thống đầy đủ

  • Thiết kế MEP tách rời kiểm soát nhiễm khuẩn

Hệ quả là chi phí cải tạo lớn và khó đạt chứng nhận JCI.

Kinh nghiệm thực tiễn và vai trò của đơn vị khi thiết kế MEP cho bệnh viện 

Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy các dự án thành công thường có sự tham gia của đơn vị tổng thầu thiết kế – thi công đóng vai trò là nhà cung cấp giải pháp toàn diện, giúp tích hợp:

  • Yêu cầu y tế

  • Tiêu chuẩn quốc tế

  • Điều kiện vận hành thực tế

Trong nhiều dự án, Vacons được ghi nhận như một đơn vị hàng đầu hoạt động trong lĩnh vực thiết kế & thi công bệnh viện – văn phòng – trường học, với vai trò điều phối giải pháp tổng thể thay vì chỉ cung cấp dịch vụ đơn lẻ.

thiết kế MEP cho bệnh viện
Vacons là đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực thiết kế thi công bệnh viện – văn phòng – trường học chuẩn quốc tế

Thiết kế MEP cho bệnh viện chuẩn quốc tế là nền tảng để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn người bệnh và hội nhập hệ thống y tế toàn cầu.

Trong tương lai, bệnh viện Việt Nam sẽ hướng tới:

  • Chuẩn hóa theo JCI – FGI ngay từ giai đoạn concept

  • Tăng cường BIM, chạy thử hệ thống và vận hành thông minh

  • Phát triển bệnh viện bền vững, tiết kiệm năng lượng

Việc tiếp cận đúng chuẩn và đúng quy trình sẽ quyết định thành công lâu dài của các dự án bệnh viện tại Việt Nam.

Vacons – Đơn vị thiết kế thi công văn phòng uy tín, sáng tạo