Quy mô, chương trình giáo dục và cách vận hành sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách tổ chức của từng mô hình trường mầm non khác nhau. Vacons luôn đi từ những yêu cầu này để phát triển các mô hình trường mầm non theo nhiều hướng phù hợp. Vậy nên, việc hiểu rõ từng mô hình rất quan trọng giúp chủ đầu tư chọn được phương án sát định hướng giáo dục và nhu cầu sử dụng lâu dài.
Các Mô Hình Trường Mầm Non Phổ Biến Hiện Nay
Mô hình trường mầm non Montessori
Montessori sử dụng khái niệm “prepared environment”, tức môi trường được chuẩn bị để trẻ chủ động tiếp cận hoạt động phù hợp. Môi trường này sử dụng đồ nội thất dễ tiếp cận, nhiều dạng vị trí làm việc và học liệu được bố trí để trẻ được lựa chọn hoạt động. Kệ học liệu thường nên nằm trong tầm sử dụng của trẻ, đường đi giữa các khu hoạt động phải rõ, giáo viên có khả năng quan sát mà ít cản trở hoạt động độc lập. Lớp học cũng cần chỗ cho hoạt động cá nhân, nhóm nhỏ và các bài thực hành.
Một lỗi dễ gặp với mô hình trường mầm non này là sao chép hình ảnh Montessori bằng kệ gỗ thấp, màu trung tính rồi xem đó là đủ. Không gian chỉ phù hợp khi cách bố trí thực sự hỗ trợ chương trình, học liệu và quy trình giáo viên đang sử dụng.
Mô hình trường mầm non Reggio Emilia
Reggio Emilia xem trẻ là chủ thể có khả năng phát triển và học thông qua nhiều hình thức biểu đạt. Theo Reggio Children, các đặc điểm của phương pháp này gồm atelier, sự tham gia của gia đình, quá trình ghi nhận hoạt động học tập và quan niệm môi trường cũng tham gia vào quá trình giáo dục. Khi chuyển thành không gian, lớp học Reggio thường cần nhiều bề mặt để trưng bày quá trình học, khu vực cho hoạt động dự án và nơi trẻ trao đổi với nhau.
Atelier hoặc khu sáng tạo cần được tính cùng hệ lưu trữ vật liệu, vị trí rửa, vệ sinh và thu gom sau hoạt động. Ánh sáng, tầm nhìn giữa các khu và mối liên hệ với sân ngoài trời cũng đáng xem xét. Đây là bài toán tổ chức sử dụng, không phải bài toán trang trí lớp học theo một phong cách cố định.
Mô hình trường mầm non STEAM, song ngữ và quốc tế
STEAM, mô hình trường mầm non song ngữ và trường quốc tế thường được nhắc cùng nhau, nhưng ba khái niệm này không nằm cùng một cấp phân loại. STEAM thiên về cách tổ chức nội dung học kết hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học. Song ngữ nói nhiều hơn đến ngôn ngữ sử dụng trong chương trình. Trường quốc tế còn phụ thuộc chương trình giáo dục, mô hình quản lý và các yêu cầu cụ thể của hệ thống mà trường áp dụng.
Vì vậy, một lớp STEAM có thể cần bàn dễ thay đổi vị trí, khu thử nghiệm, chỗ cất vật liệu và bề mặt cho trẻ thao tác. Trường song ngữ lại cần xem xét thêm lịch học, học liệu, giáo viên và cách chuyển đổi giữa các hoạt động.
| Mô hình | Cách học nổi bật | Yêu cầu không gian cần nghiên cứu | Điểm dễ thiết kế sai |
| Montessori | Trẻ chủ động chọn hoạt động, thao tác với học liệu | Kệ trong tầm trẻ, nhiều vị trí làm việc, luồng di chuyển rõ | Chỉ sao chép màu sắc và đồ gỗ |
| Reggio Emilia | Học qua dự án, tương tác và nhiều hình thức biểu đạt | Atelier, khu trưng bày quá trình học, lưu trữ vật liệu | Thiếu không gian cho hoạt động đang diễn ra |
| STEAM | Học qua thử nghiệm và chế tạo | Bàn hoạt động, khu vật liệu, vị trí vệ sinh sau thực hành | Làm phòng đẹp nhưng thiếu chỗ thao tác |
| Song ngữ, quốc tế | Phụ thuộc chương trình và cách vận hành | Phòng học, học liệu và các không gian chức năng theo chương trình | Dùng một layout cho mọi chương trình |
Tham khảo thêm dự án: Singapore International School
Mô Hình Trường Mầm Non Tư Thục Nên Xây Dựng Theo Hướng Nào?
Xác định chương trình giáo dục trước khi thiết kế không gian
Một dự án mô hình trường học mầm non tư thục nên bắt đầu bằng câu hỏi: một ngày học của trẻ diễn ra thế nào?
Kiến trúc sư cần biết độ tuổi tuyển sinh, số nhóm lớp dự kiến, loại chương trình, hình thức ăn ngủ, hoạt động ngoài trời, cách tổ chức giáo viên và quy trình đón trả trẻ. Những thông tin này được chuyển thành sơ đồ công năng trước khi phát triển hình thức nội thất.
Ví dụ, nếu lớp thường xuyên có hoạt động với nước và vật liệu thủ công nhưng khu rửa nằm xa, giáo viên phải đưa dụng cụ qua hành lang nhiều lần. Thiết kế lúc này làm tăng thao tác vận hành và nguy cơ nước bẩn đi qua khu học tập. Diện tích, số phòng và giải pháp kỹ thuật không nên áp dụng theo một công thức chung. Các yếu tố này phụ thuộc quy mô, nhóm tuổi, chương trình, hiện trạng và hồ sơ được phê duyệt.
Mỗi mô hình trường mầm non cần cách tổ chức không gian khác nhau
Một cách làm thực tế là lập “bản đồ hoạt động” trước khi lập mặt bằng chi tiết. Nhóm thiết kế ghi lại trẻ đi đâu, giáo viên cần lấy gì, phụ huynh dừng ở đâu và nhân viên phục vụ di chuyển theo tuyến nào. Từ bản đồ này mới xác định quan hệ giữa lớp học, vệ sinh, sân chơi, phòng chức năng, bếp, kho, khu hành chính và khu đón trẻ.
Đây cũng là lý do một thiết kế trường học đẹp trên phối cảnh chưa chắc vận hành thuận. Chỉ cần kho học liệu nằm sai vị trí hoặc giáo viên mất tầm nhìn tại một góc lớp, công trình đã phải bổ sung tủ, vách hoặc camera sau khi đưa vào sử dụng.
Có thể bạn quan tâm: 5+ Mẫu Thiết Kế Trường Mầm Non Tư Thục Đẹp
Những sai lầm thường gặp khi xây dựng mô hình trường mầm non tư thục
Sai lầm đầu tiên là chọn mẫu thiết kế trường học trước khi chốt chương trình. Sai lầm tiếp theo là bố trí phòng theo diện tích còn lại. Các khu chức năng cần được sắp xếp theo quan hệ sử dụng thực tế. Nhiều tuyến giao cắt vẫn có thể gây áp lực cho giáo viên. Vật liệu cũng cần được chọn theo từng vị trí sử dụng. Sàn lớp, khu ướt, tường thấp và góc đồ chơi có yêu cầu khác nhau. Hồ sơ vật liệu cần ghi rõ chủng loại, vị trí và cách hoàn thiện. Mẫu vật liệu cũng nên được kiểm tra trước khi thi công.
Khi lựa chọn đơn vị thiết kế – thi công trường học, chủ đầu tư nên kiểm tra:
- Khả năng chuyển chương trình giáo dục thành sơ đồ công năng cụ thể.
- Hồ sơ phối hợp kiến trúc, nội thất, điện, cấp thoát nước, điều hòa và các hệ kỹ thuật liên quan.
- Cách kiểm soát mẫu vật liệu, mockup và sai khác giữa bản vẽ với hiện trạng.
- Quy trình nghiệm thu từng hạng mục trước khi che khuất hoặc chuyển sang bước thi công tiếp theo.
Xây Dựng Mô Hình Trường Mầm Non Hạnh Phúc Qua Không Gian Học Tập
Trường mầm non hạnh phúc cần đáp ứng trải nghiệm của trẻ, giáo viên và phụ huynh
“Trường mầm non hạnh phúc” không nằm ở nhiều màu sắc hay hình trang trí. Khái niệm này thể hiện qua cách trẻ, giáo viên và phụ huynh sử dụng không gian. Trẻ cần tự lấy, cất đồ thuận tiện theo khả năng. Giáo viên cần quan sát lớp rõ ràng, hạn chế điểm khuất. Khu giao nhận trẻ cũng cần dễ nhận biết và sử dụng. Tuyến phục vụ nên tránh giao cắt với khu đón khách. Nếu luồng sử dụng xung đột, bất tiện sẽ lặp lại mỗi ngày. Một trường học hiện đại cần được đánh giá qua trải nghiệm sử dụng thực tế. Thiết bị, sản phẩm nội thất hay hình thức bề mặt chỉ là một phần.
Thiết kế không gian lấy trẻ làm trung tâm
Lấy trẻ làm trung tâm cần bắt đầu từ tỷ lệ cơ thể và hành vi. Tay nắm, kệ học liệu, chỗ cất balo cần phù hợp từng nhóm tuổi. Bồn rửa và bảng hoạt động cũng cần tính theo chiều cao sử dụng. Nội thất và vách ngăn phải hạn chế điểm khuất cho giáo viên quan sát. Khoảng chuyển tiếp cũng là chi tiết cần được tính toán kỹ. Trẻ cần chỗ thay giày, xếp đồ hoặc chờ giáo viên hướng dẫn. Những khoảng nhỏ này ảnh hưởng trực tiếp đến cách lớp vận hành giờ cao điểm.
Đọc thêm: Thiết Kế Kindergarten Thúc Đẩy Sự Phát Triển Toàn Diện Của Trẻ
Hình ảnh mô hình trường mầm non nên thể hiện điều gì?
Khi xem hình ảnh trường mầm non, chủ đầu tư cần nhìn xa hơn màu sắc, nội thất. Bộ hình nên thể hiện cách trẻ sử dụng không gian và vị trí học liệu. Hình ảnh cần cho thấy kết nối trong ngoài và tầm quan sát của giáo viên. Các khu chức năng cũng cần thể hiện rõ mối liên hệ với nhau. Ở giai đoạn thiết kế kỹ thuật, hình ảnh 3D cũng cần được kiểm tra với bản vẽ thiết kế trường mầm non. Nếu phối cảnh thể hiện một hệ tủ sát trần nhưng phía trên thực tế có miệng gió, đầu báo hoặc tuyến kỹ thuật, đội dự án phải xử lý xung đột trước khi sản xuất nội thất.
Kết luận
Chủ đầu tư trường tư thục nên hoàn thiện brief vận hành trước khi chọn phong cách. Brief cần xác định chương trình giáo dục, quy mô, nhóm tuổi và lịch hoạt động. Bếp ăn, sân chơi và các phòng chức năng cũng cần được làm rõ. Sau đó mới phát triển phương án mô hình trường mầm non và kiểm tra phương án với quy định áp dụng cho địa điểm cụ thể. Hãy theo dõi Vacons để cập nhật các tin tức về xu hướng, kinh nghiệm thiết kế thi công trường mầm non hiện đại nhé.
Vacons – Đơn vị thiết kế thi công trường học uy tín, chuyên nghiệp
- Trụ sở chính: Số 25 đường 34, phường An Khánh, TPHCM
- Văn phòng Hà Nội: Tầng 19, Tháp 1, Capital Place, 29 Liễu Giai, phường Ngọc Hà, Hà Nội
- Hotline: (+84) 917.886.188 – (028)355.402.16
- Email: info@vacons.com.vn
- Website: https://vacons.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/vacons.architect
- LinkedIn: https://vn.linkedin.com/company/vacons-company
