Thiết kế nội thất trường học thường được bàn qua những bức ảnh đẹp. Lớp học sáng sủa, thư viện nhiều màu, căng tin rộng rãi. Nhưng học sinh không sống trong một bức ảnh. Các em sống trong một ngày học kéo dài từ sáng đến chiều. Mỗi khung giờ lại đặt ra một bài toán khác cho không gian. Đi theo nhịp một ngày, những khu vực hay bị làm sai sẽ lộ ra rất rõ. Góc nhìn được đúc kết từ kinh nghiệm thi công trường quốc tế của Vacons.
Thiết kế nội thất trường học khác gì so với trang trí lớp học?
Nhiều nhà trường bắt đầu dự án bằng câu hỏi “chọn màu gì cho đẹp”. Câu hỏi đó không sai, nhưng câu hỏi ấy đến quá sớm
Trang trí lớp học là thay đổi bề mặt. Sơn lại tường, dán tranh, thêm vài chậu cây. Thiết kế nội thất trường học là quyết định cách con người sử dụng không gian. Học sinh ngồi ở đâu, đi lại theo lối nào, nghe giáo viên rõ đến mức nào. Giáo viên cất đồ dùng ở đâu và mất bao lâu để đổi cách xếp bàn.
Hai cách tiếp cận này cho ra hai kết quả rất khác. Một căn phòng trang trí đẹp vẫn có thể bí, ồn và chói. Một căn phòng thiết kế tốt có thể giản dị nhưng dễ học, dễ dạy.
Vì sao nên nhìn nội thất theo “một ngày học”?
Cách mô tả phổ biến là chia trường thành từng phòng. Lớp học một mục, thư viện một mục, căng tin một mục. Cách chia này tiện cho bản vẽ, nhưng lại bỏ sót những khoảng chuyển tiếp.
Học sinh không dùng từng phòng riêng lẻ. Các em đi qua cổng, dừng ở sảnh, lên cầu thang, vào lớp, ra hành lang. Buổi trưa các em dồn về căng tin cùng lúc. Buổi chiều lại tỏa ra các phòng chuyên môn.
Khi đặt nội thất vào dòng thời gian này, những điểm nghẽn hiện ra rất rõ. Sảnh quá hẹp lúc bảy giờ sáng. Hành lang không chỗ ngồi trong giờ ra chơi. Căng tin ồn đến mức các em phải hét để nói chuyện. Đó là những lỗi mà một bộ ảnh phối cảnh khó cho thấy.
Có bằng chứng nào cho thấy không gian ảnh hưởng đến việc học?
Có. Theo nghiên cứu HEAD, đặc điểm phòng học giải thích khoảng 16% khác biệt về tiến bộ học tập.
Dự án HEAD của Đại học Salford (Anh) là một trong những nghiên cứu lớn nhất về chủ đề này. Nhóm của giáo sư Peter Barrett khảo sát 153 phòng học tại 27 trường tiểu học. Họ theo dõi tiến bộ học tập của 3.766 học sinh trong một năm.
Nhóm nghiên cứu so sánh phòng kém nhất với phòng tốt nhất. Học sinh trung bình ở phòng tốt tiến bộ thêm khoảng 1,3 bậc trong năm. Con số này đáng kể, vì học sinh thường chỉ tiến bộ khoảng 2 bậc mỗi năm. Bạn có thể đọc bản tóm tắt tại báo cáo Clever Classrooms của Đại học Salford.
Những yếu tố tác động mạnh nhất phần lớn không đòi hỏi chi phí lớn. Ánh sáng tự nhiên, nhiệt độ và chất lượng không khí đứng đầu danh sách. Màu sắc hay đồ trang trí chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
Quy định trong nước nói gì về bàn ghế học sinh?
Tại Việt Nam, văn bản nền tảng là Thông tư liên tịch 26/2011/TTLT-BGDĐT-BKHCN-BYT. Thông tư quy định kích thước, vật liệu, kiểu dáng và cách bố trí bàn ghế. Phạm vi áp dụng từ tiểu học đến trung học phổ thông.
Một vài điểm đáng nhớ khi làm việc với đơn vị thiết kế:
- Bàn ghế chia theo cỡ số dựa trên nhóm chiều cao học sinh.
- Mỗi bàn tối đa hai chỗ ngồi.
- Góc cạnh phải nhẵn, vật liệu chịu nước, không cong vênh, không độc hại.
- Học sinh ngồi ở hai đầu bàn đầu phải nhìn được tâm bảng với góc không dưới 30 độ.
- Một phòng học có thể bố trí nhiều cỡ bàn ghế cùng lúc.
Tháng 8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn 4517. Các Sở phải rà soát việc thực hiện Thông tư 26. Nhà trường đo chiều cao học sinh mỗi năm và xếp chỗ theo cỡ số Riêng học sinh cao trên 175 cm, Bộ đang nghiên cứu văn bản sửa đổi. Trong thời gian chờ, các Sở phối hợp với cơ quan chuyên môn để chọn cỡ bàn ghế thích hợp.
Với trường quốc tế, bộ tiêu chuẩn có thể rộng hơn. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết nội thất trường học chuẩn quốc tế của Vacons.
Mỗi khung giờ trong ngày đòi hỏi nội thất trường học như thế nào?
Một học sinh bán trú đi qua ít nhất sáu khu vực mỗi ngày. Mỗi khu vực chịu tải cao nhất vào một khung giờ riêng.
Bảy giờ sáng: sảnh đón cần giải quyết điều gì?
Buổi sáng là lúc lưu lượng người dồn dập nhất. Phụ huynh, học sinh, xe đưa đón cùng đổ về một điểm.
Sảnh đón phải xử lý ba việc cùng lúc. Thứ nhất là phân luồng, tách lối học sinh vào lớp và lối phụ huynh chờ. Thứ hai là chỗ ngồi tạm cho trẻ đến sớm. Thứ ba là ấn tượng đầu tiên về nhà trường.
Nhiều trường dồn ngân sách vào quầy lễ tân lớn và tường logo. Phần ghế chờ và kệ để giày dép lại bị cắt. Kết quả là trẻ đứng lố nhố, phụ huynh chen nhau ở cửa.
Một sảnh hợp lý thường có băng ghế dọc tường, không chắn lối đi. Sàn chống trơn vì mùa mưa học sinh mang nước vào. Bảng thông tin đặt ngang tầm mắt phụ huynh, không đặt quá cao.
Tiết học đầu tiên: lớp học nên bố trí ra sao?
Lớp học là nơi học sinh ở lâu nhất. Mọi quyết định nhỏ ở đây sẽ cộng dồn thành khác biệt lớn.
Bàn ghế và cách xếp. Kiểu xếp hàng dọc truyền thống vẫn có chỗ đứng. Cách xếp này hợp với giờ giảng và giờ kiểm tra. Tuy nhiên, các chương trình như IB hay Cambridge cần làm việc nhóm thường xuyên. Bàn nhẹ, có bánh xe khóa được, giúp giáo viên đổi bố cục trong vài phút.
Ánh sáng. Cửa sổ nên đặt bên trái học sinh với người thuận tay phải. Cách này giúp tránh bóng tay đè lên vở. Rèm cần điều chỉnh được để giảm chói vào buổi chiều.
Chỗ cất đồ. Chi tiết này hay bị xem nhẹ nhất. Không có tủ, cặp sách sẽ nằm dưới chân bàn và trên lối đi. Một dãy tủ thấp cuối lớp vừa làm chỗ cất, vừa thành mặt kệ trưng bày.
Tường và bảng. Nên chừa ít nhất một mảng tường trống ở phía trước. Mảng tường này giúp học sinh tập trung vào bảng. Tranh ảnh và sản phẩm học tập đặt ở tường bên và tường sau.
Cần thêm gợi ý? Bạn có thể xem 9 ý tưởng thiết kế nội thất trường học hiện đại.
Giờ ra chơi: hành lang và khoảng mở có vai trò gì?
Chuông reo, hàng trăm học sinh ra khỏi lớp cùng lúc. Hành lang lúc này chịu tải nặng nhất trong ngày.
Hành lang rộng thôi chưa đủ, cần những “điểm dừng” để học sinh không dồn cục ở cầu thang. Một băng ghế ở khúc cua, một góc đọc sách cạnh cửa sổ, một bảng ghim sản phẩm. Những điểm nhỏ này phân tán dòng người một cách tự nhiên.
Ở khí hậu nóng ẩm như TP.HCM, hành lang còn là vùng đệm nhiệt. Mái che, lam chắn nắng và thông gió tự nhiên giúp lớp học mát hơn. Bài viết gợi ý thiết kế hành lang trường học có phân tích sâu hơn về khu vực này.
Một lưu ý về an toàn: mọi đồ nội thất ở hành lang phải cố định chắc. Hành lang cũng là lối thoát hiểm. Đồ đặt sai chỗ có thể trở thành vật cản trong tình huống khẩn cấp.
Giờ ăn trưa: căng tin thiết kế thế nào cho bớt ồn?
Căng tin là nơi thử thách người thiết kế nhiều nhất. Căng tin phục vụ đông người trong thời gian ngắn, lại phải sạch, an toàn thực phẩm và không quá ồn.
Tiếng ồn là vấn đề số một mà chúng tôi hay gặp khi khảo sát. Sàn gạch, tường cứng, trần bê tông khiến âm thanh dội liên tục. Học sinh nói to hơn để nghe được nhau, âm lượng chung lại càng tăng.
Cách xử lý không nhất thiết phải tốn kém. Tấm tiêu âm treo trần, vách gỗ có rãnh, ghế có đệm cao su ở chân. Chia căng tin thành nhiều cụm bàn nhỏ thay vì một khối lớn cũng giúp giảm ồn.
Luồng đi cũng cần tính kỹ. Lối lấy khay, lối trả khay và lối ra vào nên tách riêng. Khi ba dòng người cắt nhau, va chạm và đổ thức ăn là điều khó tránh.
Chiều cao quầy phục vụ phải theo lứa tuổi. Quầy cho học sinh tiểu học cần thấp hơn hẳn quầy cho trung học. Phần case study ở mục 7 sẽ cho thấy cách Vacons xử lý căng tin tại hai trường quốc tế.
Buổi chiều: thư viện và phòng chuyên môn cần lưu ý gì?
Buổi chiều, học sinh thường chuyển sang các hoạt động tự chọn. Thư viện, phòng STEM, phòng nghệ thuật bắt đầu đông.
Thư viện nên chia vùng theo mức độ yên tĩnh. Vùng đọc cá nhân cần im lặng. Vùng thảo luận nhóm cho phép nói chuyện nhỏ. Hai vùng này nên cách nhau bằng kệ sách hoặc vách kính. Kệ cho học sinh nhỏ phải thấp để các em tự lấy sách. Bài viết cách bố trí phòng thư viện trường học đi sâu vào từng phân khu.
Phòng STEM và phòng thí nghiệm cần mặt bàn chịu hóa chất và chịu nhiệt. Ổ điện nên bố trí trên bàn hoặc từ trần xuống. Dây điện chạy dưới sàn là nguồn vấp ngã phổ biến.
Phòng nghệ thuật cần bồn rửa ngay trong phòng. Nhiều trường bỏ sót chi tiết này ngay từ bản vẽ. Học sinh phải mang cọ sơn ra nhà vệ sinh rửa, vừa bẩn vừa mất thời gian.
Tan học: vì sao khu giáo viên hay bị bỏ quên?
Khi học sinh ra về, giáo viên mới bắt đầu phần việc còn lại. Chấm bài, soạn giáo án, họp tổ chuyên môn.
Phòng giáo viên thường bị xếp vào góc còn thừa của mặt bằng. Nhiều nơi chỉ có một chiếc bàn dài và vài tủ hồ sơ. Không có chỗ nghỉ, không có góc gọi điện riêng cho phụ huynh.
Một đội ngũ giáo viên thoải mái sẽ dạy tốt hơn. Khoản đầu tư này ít tốn kém nhưng hay bị cắt đầu tiên. Nên dành cho giáo viên một pantry nhỏ, vài bàn làm việc cá nhân và một phòng họp nhỏ.
Khu đón trả học sinh buổi chiều cũng cần mái che và ghế chờ. Trẻ thường phải đợi phụ huynh từ mười lăm phút đến cả tiếng đồng hồ.
Thiết kế nội thất trường học cho từng cấp học khác nhau ra sao?
Cùng một nguyên tắc, nhưng cách áp dụng thay đổi theo độ tuổi. Bảng dưới đây tóm tắt những khác biệt chính.
| Cấp học | Ưu tiên số một | Điều hay làm sai |
| Mầm non | An toàn, bo tròn mọi góc cạnh | Dùng quá nhiều màu rực |
| Tiểu học | Bàn ghế đúng cỡ, chỗ cất đồ riêng | Mua một cỡ bàn cho cả trường |
| THCS | Không gian học nhóm | Giữ nguyên kiểu xếp hàng dọc |
| THPT | Góc tự học, phòng chuyên đề | Thiếu ổ điện cho thiết bị cá nhân |
Với bậc mầm non, yêu cầu về vật liệu và an toàn khắt khe hơn nhiều. Bạn có thể xem thêm mẫu thiết kế nội thất trường mầm non quốc tế để dễ hình dung.
Học sinh THPT gần như là người trưởng thành. Các em cần không gian tự chủ hơn. Một góc tự học yên tĩnh, có đèn bàn và ổ sạc, là khoản đầu tư nhỏ nhưng học sinh dùng hằng ngày
Nên chọn vật liệu nội thất trường học theo tiêu chí nào?
Vật liệu quyết định tuổi thọ và chi phí bảo trì. Chọn sai vật liệu, nhà trường sẽ trả giá trong nhiều năm.
Độ bền và khả năng vệ sinh quan trọng thế nào?
Đồ nội thất trường học chịu tần suất sử dụng rất cao. Một chiếc ghế có thể bị kéo, xô, đứng lên hàng chục lần mỗi ngày.
Mặt bàn nên dùng laminate hoặc vật liệu phủ chống trầy. Khung ghế thép sơn tĩnh điện bền hơn gỗ ghép ở khu vực đông người. Vải bọc cần tháo ra giặt được, nhất là ở lớp mầm non.
Góc bo tròn còn có lợi khi vệ sinh. Bụi không đọng ở khe, lau một lượt là sạch
Vật liệu ảnh hưởng đến không khí trong phòng ra sao?
Keo dán, sơn và ván gỗ công nghiệp có thể phát thải hóa chất bay hơi. Trẻ em thở nhanh hơn người lớn, nên nhạy cảm hơn với các chất này.
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) có bộ hướng dẫn chất lượng không khí trong trường học. Tài liệu nhấn mạnh việc kiểm soát nguồn phát thải ngay từ khâu chọn vật liệu.
Trong thực tế, nhà trường nên yêu cầu nhà cung cấp trình chứng nhận phát thải thấp. Sơn gốc nước và ván đạt chuẩn E1 trở lên là lựa chọn an toàn hơn. Sau thi công, nên thông gió vài tuần trước ngày đón học sinh.
Làm sao để kiểm soát âm thanh trong lớp học?
Với lớp học thông thường, trần tiêu âm là giải pháp hiệu quả nhất. Vách cách âm và sàn giảm ồn chỉ cần bổ sung cho phòng nhạc hoặc phòng sát hành lang ồn. Âm học là yếu tố bị đánh giá thấp nhất trong các dự án trường học. Giáo viên phải nói to suốt ngày sẽ mệt và dễ viêm họng. Học sinh ngồi cuối lớp nghe không rõ sẽ mất tập trung.
Ba lớp giải pháp thường được kết hợp:
- Trần tiêu âm để giảm tiếng vang trong phòng.
- Vách và cửa cách âm để chặn tiếng ồn từ hành lang.
- Thảm hoặc sàn vinyl để giảm tiếng bước chân, kéo ghế.
Những sai lầm nào hay gặp khi thiết kế nội thất trường học?
Qua các lần khảo sát trường trước khi cải tạo, đội ngũ Vacons gặp đi gặp lại sáu lỗi dưới đây
Sai lầm 1: Thiết kế theo ảnh mẫu, không theo chương trình học. Một trường dạy theo IB cần nhiều không gian làm việc nhóm. Một trường theo chương trình quốc gia lại cần lớp học ổn định. Copy nguyên mẫu của trường khác thường dẫn đến lãng phí.
Sai lầm 2: Mua một cỡ bàn ghế cho tất cả. Học sinh cùng lớp có thể chênh nhau vài chục cm chiều cao. Một cỡ bàn duy nhất khiến em thấp phải với, em cao phải gù.
Sai lầm 3: Bỏ qua ý kiến giáo viên. Giáo viên là người dùng không gian nhiều nhất sau học sinh. Họ biết chính xác cần bao nhiêu kệ, ổ điện đặt đâu, bảng treo cao bao nhiêu.
Sai lầm 4: Cắt ngân sách ở phần không nhìn thấy. Tiêu âm, thông gió, hệ thống điện âm tường ít xuất hiện trong ảnh. Nhưng chính chúng quyết định trải nghiệm hằng ngày.
Sai lầm 5: Không tính đến bảo trì. Vật liệu đẹp nhưng khó thay thế sẽ thành gánh nặng. Một mảng vải bọc hỏng mà không đặt được hàng, cả dãy ghế trông cũ đi.
Sai lầm 6: Thiết kế cho ngày khai trương, không cho năm thứ năm. Số học sinh tăng, chương trình thay đổi, công nghệ mới xuất hiện. Nội thất linh hoạt giúp trường thích nghi mà không phải đập đi làm lại.
Vacons đã xử lý căng tin trường quốc tế như thế nào?
Vacons đảm nhận cả thiết kế lẫn thi công căng tin CIS tại TP.HCM. Khu vực này rộng khoảng 1.214 m² và hoàn thành năm 2024.
Bài toán đặt ra: phục vụ số lượng lớn học sinh trong khung giờ trưa ngắn. Không gian phải thoáng, sáng và thân thiện, không giống nhà ăn tập thể.
Cách xử lý:
- Chia khu ăn thành nhiều cụm bàn linh hoạt để học sinh dễ di chuyển và tìm chỗ.
- Bố trí cửa sổ lớn để lấy sáng tự nhiên và mở tầm nhìn ra ngoài.
- Dùng nội thất màu sáng, tươi để tạo không khí thoải mái.
Ngoài vai trò nhà ăn, căng tin được thiết kế làm điểm gặp gỡ của học sinh các khối lớp. Thông tin chi tiết có tại trang dự án CIS Canteen trên website Vacons.
Nhà trường cần chuẩn bị gì trước khi làm việc với đơn vị thiết kế?
Nhà trường nên chuẩn bị năm nhóm thông tin: chương trình học, quy mô, người dùng, ngân sách và cách vận hành.
Về chương trình học. Trường dạy theo chương trình nào, phương pháp giảng dạy chủ đạo là gì. Tỷ lệ giờ học nhóm và giờ giảng trên lớp ra sao.
Về quy mô. Số học sinh hiện tại và dự kiến trong vài năm tới. Số lớp mỗi khối, số học sinh mỗi lớp.
Về người dùng. Danh sách những giáo viên, nhân viên có thể tham gia góp ý. Tốt nhất có đại diện từ từng cấp học và từng bộ phận.
Về ngân sách và thời gian. Mức ngân sách dự kiến, có thể chia theo giai đoạn không. Mốc thời gian bắt buộc, thường là trước ngày khai giảng.
Về vận hành. Ai sẽ bảo trì, vệ sinh không gian sau này. Nhà trường có đội kỹ thuật riêng hay thuê ngoài.
Khi có đủ thông tin này, đơn vị thiết kế sẽ đưa ra phương án sát thực tế hơn. Đang cân nhắc đối tác? Hãy đọc thêm tiêu chí chọn công ty thiết kế thi công trường học.
Có phải trường nào cũng cần lớp học linh hoạt?
Lớp học linh hoạt đang là xu hướng. Bàn có bánh xe, ghế nhiều kiểu, vách di động. Nhưng xu hướng không phải lúc nào cũng đúng cho mọi trường.
Chi phí cũng là một yếu tố. Nội thất linh hoạt thường đắt hơn bàn ghế cố định. Nếu giáo viên không được hướng dẫn cách dùng, khoản đầu tư này bị lãng phí. Nhiều lớp học “linh hoạt” cuối cùng vẫn xếp hàng dọc suốt năm học.
Quan điểm của Vacons là cân bằng. Không cần biến mọi lớp học thành không gian linh hoạt. Có thể giữ lớp học chính ổn định và thêm một vài phòng đa năng. Học sinh di chuyển đến các phòng này khi cần làm việc nhóm hoặc dự án.
Cách làm này tiết kiệm hơn và dễ quản lý hơn. Giáo viên cũng có thêm thời gian làm quen dần với phương pháp mới.
Câu hỏi thường gặp về thiết kế nội thất trường học
Chi phí thiết kế nội thất trường học phụ thuộc vào đâu?
Chi phí phụ thuộc vào diện tích, cấp học, chương trình đào tạo và mức độ hoàn thiện. Trường quốc tế thường có yêu cầu vật liệu và thiết bị cao hơn. Cách tốt nhất là khảo sát thực tế để có báo giá sát nhất.
Mất bao lâu để hoàn thiện nội thất một ngôi trường?
Thời gian dao động nhiều theo quy mô. Một khu căng tin hay thư viện có thể xong trong vài tháng. Một trường mới hoàn toàn cần lâu hơn đáng kể. Phần lớn dự án trường học thi công trong kỳ nghỉ hè để kịp khai giảng. Vì vậy, nhà trường nên bắt đầu làm việc với đơn vị thiết kế từ sớm.
Có thể cải tạo nội thất khi trường vẫn đang hoạt động không?
Có thể, nhưng cần kế hoạch chặt chẽ. Đơn vị thi công thường chia công trình thành nhiều giai đoạn nhỏ. Khu vực thi công được cách ly với khu học tập. Các công việc gây ồn được xếp vào cuối tuần hoặc ngày nghỉ.
Màu sắc nào hợp với lớp học?
Không có một bảng màu đúng cho mọi trường. Theo nghiên cứu HEAD, mức kích thích thị giác vừa phải cho kết quả tốt nhất. Tường nền nên dùng tông sáng, trung tính. Màu nhấn đặt ở đồ nội thất hoặc một mảng tường nhỏ.
Nên mua nội thất có sẵn hay đặt làm riêng?
Mỗi lựa chọn có ưu điểm riêng. Nội thất có sẵn rẻ hơn, giao nhanh và dễ thay thế. Nội thất đặt làm vừa khít không gian, thể hiện được bản sắc riêng. Nhiều trường kết hợp cả hai. Bàn ghế học sinh mua sẵn theo chuẩn, còn kệ, tủ, quầy thì đặt làm.
Thiết kế nội thất trường học có cần tuân theo quy chuẩn phòng cháy không?
Có. Nội thất trường học chịu sự điều chỉnh của QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy. Quy chuẩn này áp dụng cho vật liệu hoàn thiện, lối thoát hiểm và cách bố trí đồ đạc
Bắt đầu thiết kế nội thất trường học từ đâu?
Thiết kế nội thất trường học tốt không bắt đầu từ bảng màu. Điểm khởi đầu là hiểu một ngày học diễn ra như thế nào. Học sinh đi đâu, dừng ở đâu, cần gì ở từng khung giờ.
Nắm rõ nhịp sinh hoạt ấy, mọi quyết định về bàn ghế, vật liệu, ánh sáng đều có cơ sở. Không gian lúc này phục vụ việc học, chứ không chỉ để chụp ảnh.
Bạn đang lên kế hoạch xây mới hoặc cải tạo trường học? Vacons có kinh nghiệm thi công tại nhiều trường quốc tế như CIS, ISHCMC và Sedbergh. Đội ngũ của chúng tôi sẵn sàng khảo sát thực tế. Phương án tư vấn sẽ bám sát chương trình học của nhà trường.
Vacons – Đơn vị thiết kế thi công trường học uy tín, chuyên nghiệp
- Trụ sở chính: Số 25 đường 34, phường An Khánh, TPHCM
- Văn phòng Hà Nội: Tầng 19, Tháp 1, Capital Place, 29 Liễu Giai, phường Ngọc Hà, Hà Nội
- Hotline: (+84) 917.886.188 – (028)355.402.16
- Email: info@vacons.com.vn
- Website: https://vacons.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/vacons.architect
- LinkedIn: https://vn.linkedin.com/company/vacons-company
