Hành lang trường học là khu vực có tần suất sử dụng cao trong mỗi ngày học. Đây là nơi học sinh di chuyển, chờ vào lớp, trao đổi nhanh, tiếp cận phòng chức năng, cầu thang, sân chơi hoặc khu vệ sinh. Vì vậy, thiết kế hành lang cần được nhìn nhận như một hạng mục quan trọng trong tổng thể trường học. Hãy cùng Vacons khám phá những tiêu chuẩn thiết kế lối đi an toàn trong trường học là gì. 

Tiêu chuẩn thiết kế hành lang trường học về kích thước và an toàn

Chiều rộng hành lang cần phù hợp lưu lượng học sinh

Hành lang trường học
Hành lang trường học cần được thiết kế rộng rãi, thông thoáng để học sinh di chuyển an toàn trong giờ cao điểm.

Chiều rộng là yếu tố đầu tiên cần kiểm tra khi thiết kế hành lang trường học. Khác với văn phòng, học sinh thường di chuyển theo nhóm lớn vào giờ ra chơi, đổi tiết hoặc tan học. Nếu lối đi quá hẹp, tình trạng chen lấn rất dễ xảy ra. Theo TCVN 8793:2011, hành lang trong trường tiểu học có chiều rộng thông thủy không nhỏ hơn 2,10 m. Với trường trung học, TCVN 8794:2011 cũng quy định chiều rộng thông thủy hành lang không nhỏ hơn 2,10 m. Đây là cơ sở quan trọng khi thiết kế mới hoặc cải tạo trường học.

Tuy nhiên, con số tối thiểu chưa đủ để tạo trải nghiệm tốt. Với trường có quy mô lớn, hành lang nên được tính theo mật độ học sinh, hướng di chuyển và điểm tập trung. Ngoài ra, khu vực gần cầu thang, thang máy hoặc phòng chức năng nên có khoảng đệm rộng hơn.

Lan can phải hạn chế nguy cơ leo trèo

Lan can hành lang là chi tiết cần kiểm soát kỹ trong trường học nhiều tầng. Thiết kế đẹp nhưng tạo điểm bám, điểm ngồi hoặc mặt phẳng rộng sẽ gây rủi ro cho học sinh. Với trường trung học, TCVN 8794:2011 nêu khu vực hành lang không làm lan can có mặt trên rộng để tránh học sinh ngồi hoặc nằm. Chiều cao lan can không nhỏ hơn 1.100 mm, đồng thời phải có cấu tạo khó trèo.

Đối với hành lang trường học, nên ưu tiên lan can đứng, khe hở nhỏ, bề mặt trên hẹp. Vật liệu cần chắc chắn, không có cạnh sắc. Nếu dùng kính, cần chọn kính an toàn phù hợp yêu cầu kỹ thuật. Ngoài ra, các điểm nối, tay vịn, chân trụ phải được kiểm tra trong quá trình thi công.

Sàn hành lang cần chống trượt và dễ bảo trì

Sàn hành lang chịu tác động liên tục từ giày dép, nước mưa, bụi sân trường và hoạt động hằng ngày. Do đó, vật liệu sàn cần bền, dễ vệ sinh, hạn chế trơn trượt. Với hành lang trường học, các vật liệu phổ biến có thể gồm gạch nhám, terrazzo, vinyl chuyên dụng, sàn cao su hoặc vật liệu hoàn thiện có độ bám tốt. Khi chọn vật liệu, cần tránh bề mặt quá bóng.

Đặc biệt, khu vực gần sân chơi, nhà vệ sinh hoặc lối vào nên kiểm soát khả năng trượt khi ướt. Ngoài ra, cao độ sàn cần xử lý đồng đều. Các mép nối, nẹp kết thúc, khe kỹ thuật phải hạn chế gờ vấp. Nếu có thay đổi cao độ, nên dùng đường dốc đúng chuẩn thay vì bậc nhỏ khó nhận biết.

Xem thêm: Tiêu Chuẩn Thiết Kế Trường Học Quốc Tế

Tiêu chuẩn hành lang trường học trong thoát nạn và tiếp cận sử dụng

Hành lang phải thông suốt trên tuyến thoát nạn

Hành lang trường học
Lan can, sàn chống trượt và vật liệu hoàn thiện là những yếu tố quan trọng trong thiết kế hành lang trường học.

Trong trường học, hành lang thường nằm trên tuyến thoát nạn chính. Vì vậy, thiết kế cần đảm bảo lối đi thông thoáng, dễ nhận diện, dễ di chuyển khi có sự cố. QCVN 06:2022/BXD là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình. Quy chuẩn này có các yêu cầu liên quan đến bảo đảm an toàn cho người, lối ra thoát nạn, khoảng cách thoát nạn, vật liệu, ngăn cháy lan.

Khi triển khai hành lang trường học, không nên bố trí tủ, kệ, ghế chờ hoặc vật trang trí lớn trên đường thoát nạn. Cửa phòng học mở ra hành lang cần được tính toán để không chắn luồng di chuyển. Bảng thông báo, tủ trưng bày, cây xanh nên đặt tại hốc tường hoặc vùng mở rộng.

Biển chỉ dẫn và chiếu sáng cần rõ ràng

Học sinh cần nhận biết hướng di chuyển một cách nhanh chóng. Vì vậy, hệ thống biển chỉ dẫn trong hành lang phải rõ, dễ nhìn, đồng bộ theo toàn trường. Các vị trí cần ưu tiên gồm lối ra, cầu thang, phòng y tế, nhà vệ sinh, phòng chức năng, khu hành chính. Biển thoát hiểm cần đặt đúng tầm nhìn, không bị che bởi bảng trang trí hoặc vật dụng treo tường.

Ánh sáng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn. Hành lang trường học nên có chiếu sáng tự nhiên kết hợp chiếu sáng nhân tạo. Khu vực thiếu sáng cần bổ sung đèn đều, tránh mảng tối ở góc khuất. Với công trình nhiều tầng, hệ thống đèn sự cố cần được xem xét theo hồ sơ PCCC.

Xem thêm:  Thiết Kế Khối Hiệu Bộ Trường Tiểu Học Đẹp, Khoa Học

Thiết kế cần hỗ trợ học sinh khó khăn khi di chuyển

Trường học hiện đại cần đảm bảo khả năng tiếp cận cho nhiều nhóm người dùng. Bao gồm học sinh khuyết tật, học sinh bị chấn thương tạm thời, giáo viên lớn tuổi, phụ huynh khi tham quan trường. QCVN 10:2024/BXD quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc khi xây dựng mới hoặc cải tạo công trình để người gặp khó khăn khi tiếp cận có thể sử dụng. Với đường dốc tiếp cận, quy chuẩn nêu độ dốc tối đa 1/12, chiều rộng thông thủy tối thiểu 1.200 mm.

Vì vậy, khi thiết kế hành lang trường học, cần kiểm tra lối nối giữa hành lang, sảnh, lớp học, thang máy, khu vệ sinh. Các điểm đổi hướng nên có khoảng xoay phù hợp. Tay vịn, biển chỉ dẫn, bề mặt sàn cần hỗ trợ người dùng di chuyển an toàn hơn.

Giải pháp tối ưu hành lang trường học cho môi trường giáo dục hiện đại

Tổ chức hành lang theo hành vi sử dụng thực tế

Hành lang trường học
Hành lang hiện đại kết hợp ánh sáng tự nhiên, cây xanh và khu vực chờ giúp nâng cao trải nghiệm học tập.

Một hành lang hiệu quả cần bắt đầu từ cách học sinh sử dụng không gian. Ở cấp tiểu học, học sinh dễ chạy nhảy, va chạm, tụ tập gần lớp. Với cấp trung học, hành lang thường là nơi trao đổi nhanh, chờ giáo viên hoặc di chuyển giữa các phòng bộ môn. Do đó, hành lang trường học nên được tổ chức theo tuyến rõ ràng. Lối đi chính cần thông suốt. Khu vực chờ nên tách khỏi dòng di chuyển. Nếu có locker, bảng lớp, kệ sách hoặc góc trưng bày hoặc sản phẩm nội thất, cần đặt vào vùng phụ.

Kết hợp thẩm mỹ với kiểm soát rủi ro

Hành lang trường học hiện đại không nên khô cứng. Tuy nhiên, yếu tố thẩm mỹ cần đi cùng kiểm soát rủi ro. Màu sắc, tranh tường, bảng truyền thông, vật liệu trang trí phải phù hợp lứa tuổi. Với trường mầm non hoặc tiểu học, màu sắc nên tươi sáng, dễ nhận biết. Nhưng không nên dùng quá nhiều màu gây rối mắt. Với trung học, bảng màu có thể tinh giản hơn, tạo cảm giác chuyên nghiệp.

Khi trang trí hành lang trường học, cần tránh vật nhô ra ở tầm đầu, tầm vai của học sinh. Góc cạnh nên bo tròn hoặc xử lý an toàn. Vật liệu ốp tường cần bền, dễ lau chùi, hạn chế bong tróc. Những khu vực va chạm nhiều có thể dùng lam bảo vệ, len tường hoặc tấm ốp chịu lực.

Thiết kế hành lang trường học bền vững và dễ vận hành lâu dài

Một thiết kế tốt phải giúp nhà trường tiết kiệm chi phí vận hành. Hành lang là khu vực được sử dụng liên tục nên vật liệu cần chịu mài mòn tốt. Bề mặt tường, sàn, trần nên dễ vệ sinh, dễ thay thế khi hư hỏng. Ngoài ra, hành lang trường học nên tận dụng thông gió tự nhiên khi điều kiện cho phép. Với dự án cải tạo, đơn vị thiết kế cần khảo sát hiện trạng kỹ. Các vấn đề như hành lang hẹp, lan can thấp, sàn trơn, thiếu đèn, thiếu biển chỉ dẫn cần được ưu tiên xử lý. Đây là nhóm hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vận hành.

Xem thêm: Thiết Kế Ngôi Trường Xanh – Mô Hình Giáo Dục Của Tương Lai

Thiết kế hành lang trường học cần dựa trên tiêu chuẩn, hành vi học sinh và yêu cầu vận hành thực tế. Một hành lang đạt chất lượng phải đủ rộng, an toàn, dễ quan sát, chống trượt, hỗ trợ thoát nạn và phù hợp từng cấp học. Với môi trường giáo dục hiện đại, hành lang không nên chỉ được xem là lối đi phụ. Đây là phần quan trọng trong trải nghiệm học tập, quản lý học sinh và hình ảnh tổng thể của nhà trường. Theo dõi Vacons để xem nhiều tin tức thú vị khác!

Vacons – Đơn vị thiết kế thi công trường học uy tín, sáng tạo chuẩn quốc tế