Khi chuẩn bị đầu tư nhà xưởng, trước tiên quan tâm đến diện tích, chi phí, tiến độ. Đây là những yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, nếu bỏ qua tiêu chuẩn kỹ thuật ngay từ giai đoạn thiết kế nhà máy, dự án có thể gặp nhiều rủi ro sau này. Công trình còn phải đáp ứng yêu cầu về công năng, kết cấu, MEP, PCCC, môi trường và pháp lý. Vì vậy, hiểu đúng các tiêu chuẩn cần có trong thiết kế là bước quan trọng để kiểm soát rủi ro đầu tư. Bài viết này của Vacons sẽ giúp chủ đầu tư có cái nhìn rõ hơn trước khi triển khai dự án.

Thiết kế nhà máy cần đáp ứng tiêu chuẩn về công năng và tổng mặt bằng

Bố trí dây chuyền sản xuất phù hợp quy trình vận hành

thiết kế nhà máy
Thiết kế cần tối ưu bố trí dây chuyền chuyền sản xuất

Dây chuyền sản xuất cần được bố trí theo luồng rõ ràng. Khu nhập nguyên liệu, sản xuất, kiểm tra, đóng gói, kho thành phẩm… mọi khu vực cần liên kết hợp lý. Nếu luồng di chuyển bị chồng chéo, nhà máy dễ phát sinh ùn tắc nội bộ. Xe nâng, công nhân, hàng hóa và thiết bị có thể giao cắt nguy hiểm. Ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lẫn an toàn lao động.  Với các ngành đặc thù, thiết kế nhà máy cần phân tách rõ khu sạch, khu bẩn, khu nóng, khu ẩm hoặc khu có nguy cơ cháy nổ. Đây là yếu tố không nên xử lý sau khi công trình đã hoàn thiện.

Tổng mặt bằng cần hỗ trợ giao thông và logistics

Một lỗi thường gặp là chỉ tập trung vào diện tích xưởng, nhưng chưa tính đủ giao thông nội bộ. Khi xe tải, container hoặc xe nâng vận hành thường xuyên, mặt bằng cần có đường di chuyển phù hợp. Chủ đầu tư nên kiểm tra kỹ vị trí cổng ra vào, bãi đậu xe, khu quay đầu, khu xuất nhập hàng và loading dock. Nếu các hạng mục này không được tính từ đầu, việc cải tạo sau này sẽ rất tốn kém. Nếu tổng mặt bằng tốt, hàng hóa phải đảm bảo di chuyển nhanh hơn. Đồng thời, nó cũng giảm thời gian chờ, giảm va chạm, tăng hiệu quả vận hành.

Thiết kế nhà máy nên dự phòng khả năng mở rộng

Nhiều chủ đầu tư chỉ thiết kế vừa đủ cho công suất hiện tại. Cách làm này có thể tiết kiệm chi phí ban đầu, nhưng lại gây khó khăn khi doanh nghiệp tăng trưởng. Phương án thiết kế nhà xưởng hiệu quả nên dự phòng không gian mở rộng xưởng, kho, trạm điện, hạ tầng kỹ thuật và hệ thống xử lý môi trường. Có thể tham khảo tiêu chuẩn TCVN 4604:2012 được áp dụng cho thiết kế mới hoặc cải tạo nhà sản xuất của xí nghiệp công nghiệp.

Thiết kế nhà máy phải đáp ứng tiêu chuẩn kết cấu, MEP và an toàn cháy nổ

Kết cấu phải phù hợp tải trọng sử dụng thực tế

thiết kế nhà máy
Kết cấu nền móng, hệ khung phải đảm bảo mật độ di chuyển của xe nâng

Nhà máy thường chịu nhiều loại tải trọng khác nhau. Ngoài tải trọng công trình, còn có tải máy móc, tải sàn, tải cầu trục, tải gió, tải mái, tải rung động thiết bị. Nếu tính toán kết cấu chưa sát với nhu cầu sử dụng. Công trình có thể xuất hiện nứt, võng hoặc rung khi vận hành. Nghiêm trọng hơn, nhà máy có thể không đáp ứng yêu cầu lắp đặt dây chuyền sản xuất mới. Vì vậy, khi thiết kế nhà máy, cần cung cấp sớm thông tin về thiết bị, công suất, vị trí máy và nhu cầu nâng cấp sau này. Thiết kế kết cấu càng rõ, rủi ro điều chỉnh càng thấp.

Hệ thống MEP cần đi cùng công nghệ sản xuất

MEP trong nhà máy bao gồm hệ thống hạ tầng. Như điện, cấp thoát nước, thông gió, điều hòa, chiếu sáng, khí nén, các hệ thống kỹ thuật liên quan. Đây là phần ảnh hưởng trực tiếp đến vận hành hằng ngày. Nhà máy có máy móc công suất lớn cần tính đúng phụ tải điện, trạm biến áp, tủ điện và tuyến cáp. 

Khu vực có bụi, mùi, nhiệt hoặc hóa chất cần giải pháp thông gió riêng. Chiếu sáng cũng không nên thiết kế theo cảm tính. Ánh sáng phù hợp giúp công nhân thao tác an toàn hơn, giảm sai lỗi, cải thiện năng suất. Bản thiết kế nhà máy tốt phải đồng bộ giữa kiến trúc, công nghệ và MEP.

Thiết kế nhà máy cần tích hợp PCCC ngay từ đầu

PCCC là tiêu chuẩn không thể để đến cuối mới xử lý. Trong nhiều dự án, việc xem nhẹ PCCC khiến hồ sơ phải chỉnh sửa nhiều lần. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ, chi phí đầu tư. Ngay từ giai đoạn thiết kế, cần tính đến lối thoát hiểm, khoảng cách an toàn, khoang cháy, bậc chịu lửa, hệ thống báo cháy và chữa cháy. Các khu vực có nguy cơ cháy nổ cao cần được kiểm soát riêng. QCVN 06:2022/BXD là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình; Thông tư 09/2023/TT-BXD ban hành Sửa đổi 1:2023 cho quy chuẩn này.

Thiết kế nhà máy cần đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý, môi trường và chi phí đầu tư

Hồ sơ thiết kế cần phù hợp quy định xây dựng

Trước khi triển khai, chủ đầu tư cần kiểm tra pháp lý của khu đất, quy hoạch, chỉ tiêu xây dựng, điều kiện xin phép. Đây là bước quan trọng để tránh rủi ro bị dừng hoặc điều chỉnh dự án. Hồ sơ thiết kế nhà máy cần đồng bộ giữa kiến trúc, kết cấu, MEP, PCCC và hạ tầng kỹ thuật. Nếu các bộ môn không phối hợp chặt chẽ, bản vẽ dễ bị xung đột khi thi công. Nghị định 175/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số nội dung liên quan đến quản lý hoạt động xây dựng, bao gồm lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế xây dựng.

Tiêu chuẩn môi trường cần được tính trước khi vận hành

thiết kế nhà máy
Cần đánh giá quy hoạch cùng tiêu chuẩn môi trường xung quanh

Với nhà máy, môi trường là yếu tố không thể xem nhẹ. Chủ đầu tư cần xem xét nước thải, khí thải, tiếng ồn, chất thải rắn, chất thải nguy hại. Tùy ngành nghề và quy mô, dự án có thể cần thực hiện các thủ tục môi trường phù hợp. Nếu chưa tính trước, nhà máy có thể thiếu diện tích cho khu xử lý kỹ thuật. Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Đây là nhóm quy định chủ đầu tư nên rà soát khi chuẩn bị dự án sản xuất.

Xem thêm: Các Tiêu Chuẩn Thiết Kế Thi Công Nhà Xưởng Đạt Chuẩn

Tiêu chuẩn kỹ thuật ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu tư

Nếu thiết kế nhà xưởng càng rõ về bản vẽ, dự toán càng dễ kiểm soát. Ngược lại, thiết kế thiếu thông tin sẽ khiến khối lượng thay đổi liên tục trong quá trình thi công. Các hạng mục như nền móng, kết cấu thép, PCCC, MEP, xử lý môi trường thường chiếm tỷ trọng lớn. 

Nếu chỉ chọn phương án rẻ ban đầu, chủ đầu tư có thể phải trả thêm chi phí sửa chữa hoặc nâng cấp sau này. Vì vậy, thay vì chỉ so sánh giá thiết kế, chủ đầu tư nên đánh giá năng lực tư vấn tổng thể. Đơn vị có kinh nghiệm sẽ tối ưu chi phí vòng đời, chứ không giới hạn ở chi phí xây dựng ban đầu.

Thiết kế nhà máy là bước nền tảng quyết định hiệu quả đầu tư, khả năng vận hành và sự an toàn của công trình. Phương án cần đáp ứng đồng thời công năng, kết cấu, MEP, PCCC, môi trường, pháp lý. Với chủ đầu tư, chuẩn bị kỹ ngay từ đầu sẽ hạn chế được phát sinh, giảm rủi ro chậm tiến độ, nâng cao hiệu quả vận hành lâu dài. Vacons đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tư vấn, thiết kế cho đến thi công theo định hướng an toàn, tối ưu và bền vững. Đừng quên theo dõi chúng tôi để cập nhật thêm những bản tin đáng chú ý nhé!

Vacons – Đơn vị thiết kế thi công nhà xưởng uy tín